Flow is geen mood, het is een vaardigheid

Als je ooit iets nieuws bent begonnen en je je ineens overweldigd voelde door alles wat erbij komt kijken, dan herken je dit waarschijnlijk.

Een vrouw die ik al langere tijd ken is onlangs haar eigen bedrijf gestart. We hadden een korte sessie om te praten over hoe het ging, en binnen een paar minuten werd het duidelijk: het gaf haar meer stress dan ze had verwacht. Wat eerlijk gezegd ook logisch is. Voor het eerst iets voor jezelf beginnen is niet alleen een nieuw project. Het is een nieuwe identiteit. Nieuwe beslissingen. Nieuwe risico’s. Nieuwe verwachtingen. Nieuwe mentale ruis. En wanneer die ruis hard wordt, is de echte vraag niet: “Hoe stop ik met stress voelen?” De echte vraag is: “Hoe beweeg ik hier doorheen zonder mezelf kwijt te raken?”

Want het gaat niet alleen om de stroom aan indrukken wanneer dingen goed gaan. Het gaat juist om het gewicht van de momenten waarop het niet gaat. De factuur die te laat binnenkomt. De klant die verdwijnt. De advertentie die niets doet. Het gevoel dat jij aan het sprinten bent terwijl de rest lijkt te joggen. Daar spannen mensen zich aan. Daar gaat het zenuwstelsel het bedrijf runnen.

Het moment waarop je lichaam meedoet met het ritme

De meesten van ons kennen het idee van flow. Ik herinner het me het best van toen ik vroeger hardliep. De eerste vier of vijf minuten waren niet zwaar, maar ze vroegen wel aandacht. Ademhaling, tempo, ritme, houding. Mijn lichaam werkte niet tegen, maar het deed ook nog niet echt mee. Alsof het mij zag rennen en dacht: laten we eerst eens kijken of hij dit meent.

En dan verschoof er iets. Bijna ineens. Het ritme klikte. Mijn ademhaling werd rustig. De beweging begon zichzelf te dragen. Vanaf dat moment maakte het nauwelijks uit of ik vijf kilometer liep of twintig. Ik zat erin. Flow was geen luxe. Het was een overlevingsmechanisme. Elke serieuze sporter kent dat fenomeen, niet als iets spiritueels, maar als het verschil tussen vechten tegen je lichaam en samenwerken met je lichaam.

En hier wordt het interessant. Ondernemerschap, en eerlijk gezegd zelfs het starten van een nieuwe baan, is dezelfde soort sport. Niet fysiek, maar mentaal. Het vraagt uithoudingsvermogen, aandacht, herstel, en het vermogen om door te gaan als het terrein verandert. Als je het behandelt als topsport, dan is flow meer dan een fijn gevoel. Dan is het een noodzakelijke capaciteit.

“Go with the flow” is niet passief, het is precies

Veel mensen horen “go with the flow” en denken dat het betekent dat je maar wat mee dobbert. Casual. Het leven laten gebeuren. Dat is niet wat flow is. Flow is actief. Flow is reageren zonder drama.

Als je hardloopt en het pad gaat omhoog, dan blijf je lopen. Als er iets onverwachts op de weg ligt, ga je er omheen. Als het begint te regenen, of zelfs stormt, neem je dat niet persoonlijk. Je past je aan. Je gaat door. Niet omdat je afgestompt bent, maar omdat je aanwezig bent.

In flow leef je niet in de toekomst. Je hebt nog steeds een bestemming, maar die schreeuwt niet om aandacht. Je bent hier. Volledig. En juist daardoor voelt alles lichter. Een auto snijdt je af. Jij stapt opzij. Geen woede. Geen intern rechtszaakje. Geen bewijsdrang. Gewoon beweging. Gewoon aanwezigheid. Een vreemd soort plezier zelfs.

Dit is de kern. In flow verzet je je niet tegen wat er gebeurt. Je reageert moment voor moment met kalme helderheid en volle energie. Je probeert niet aanwezig te zijn. Je bent het gewoon. Daar begint effort te voelen als ease.

Waarom dit moeilijker is dan het klinkt

Dat klinkt nu allemaal best simpel, toch. En als het echt zo simpel was, dan liep iedereen permanent in flow rond.

De realiteit is: iedereen kan flow bereiken, maar niet iedereen is klaar om vanuit die plek te leven. En de blokkade is zelden talent. De blokkade is overtuiging. Niet alleen overtuiging in jezelf, al helpt dat. Maar overtuiging over wat mag. Wat hoort. Wat juist is. Wat niet mag. Met andere woorden: het onzichtbare regelboek dat we in ons hoofd meedragen over hoe het leven “zou moeten” gaan.

Laat me een simpel voorbeeld geven. Stel je betaalt iemand om iets te doen, een dienst, een taak, een project, en diegene levert iets compleet anders dan je verwachtte. Hypothetisch natuurlijk. Dit overkomt jou nooit.

Wat gebeurt er dan in jou. Is het gewoon irritant. Of voelt het persoonlijk. Kun je het rustig en helder benoemen zonder spanning. Of triggert het iets diepers: een gevoel van onrecht, disrespect, voor de gek gehouden worden. Gaat het over een onzichtbare grens die jij ergens hebt liggen over hoe mensen zich horen te gedragen. Over wat niet oké is.

Want hier komt het punt. Van buitenaf is die situatie niet anders dan een auto die je afsnijdt tijdens het hardlopen. Iets onverwachts gebeurt. Iets onhandigs. In flow is het een moment. Je past je aan. Je reageert. Je gaat door.

Maar als je niet in flow zit, wordt het een overtreding. Een verhaal. Een dossier. Iets dat je emotioneel moet gaan vervolgen.

Flow begint waar ego stopt met tellen

Om zo te reageren als flow reageert, moet er iets fundamenteels verschuiven. Je moet het ego laten zakken.

Niet het gezonde ego. Niet eigenwaarde. Niet de kant van jou die grenzen stelt en waarheid spreekt. Ik bedoel het rigide ego. De regelmaker. De scorekeeper. Het deel dat een mapje heeft met “Wat hoort” en een mapje met “Wat is niet oké”.

Flow leeft niet in die mapjes. Flow heeft geen ruimte voor taboes, voor “zou moeten”, voor trots vermomd als principe. Flow geeft niet om hoe het hoort te zijn. Flow ontmoet je alleen in hoe het is.

Dus op het moment dat je verschuift van verzet naar acceptatie, niet passief, niet als opgeven, maar als helder waarnemen zonder gehechtheid, dan gaat de deur naar flow weer open. Niet omdat je opgeeft, maar omdat je loslaat wat je blokkeerde: het idee dat het leven jouw script moet volgen voordat jij oké kunt zijn.

Hoe doe je dit dan echt

Probeer je eerst in flow te komen en hoop je dat flow je ego en al die “zo hoort het” regels oplost. Of begin je met het loslaten van de regels en vertrouw je dat flow daarna volgt.

Het antwoord is: allebei. Het is een wisselwerking. Maar voor de meeste mensen is dit de meest toegankelijke ingang: begin met het ontwarren van de dingen die je dagelijks irriteren.

Let op de kleine frustraties. De mensen die je huid dun maken. De situaties die oneerlijk voelen. De momenten waarop je stress omhoog schiet. Achter bijna al die dingen zit een verborgen regel. Een stille “zou moeten”. Een mentale lijn die ergens is getrokken, meestal door jou.

En zelfs als je nooit in een permanente flow-staat komt, geeft alleen al het herkennen van die regels verrassend veel energie terug. Want de meeste ervan, en ik zeg dit met liefde, zijn onzin. Niet een beetje onzin. Niet half waar. Volledig, rauw, onnodige onzin. Ze zijn ooit bedacht, vaak lang geleden, en ze trekken sindsdien energie uit je systeem.

Laat regels los waar je nooit bewust voor hebt gekozen

Het leven is al zwaar genoeg zonder een privé-lijst mee te dragen van hoe anderen zich horen te gedragen en hoe de wereld zou moeten werken, alleen maar zodat jij je comfortabel voelt.

En nee, ik vraag je niet om een verlichte boeddha te worden die in perfecte rust zit en onvoorwaardelijke vrede uitstraalt. Dat is niet het doel. Ik stel iets veel praktischer voor.

Laat de meeste regels los die je nooit echt hebt onderzocht. Vooral de absurde.

En zodra je dat doet, verschijnt flow vaak sneller dan je naar de deur kunt lopen om hem open te doen.