Je krijgt geen 86.400 seconden per dag. Een groot deel is al van iemand anders

Er bestaat een bekende vergelijking waarin je iedere ochtend € 86.400 op een bankrekening ontvangt. Je mag het bedrag diezelfde dag besteden, maar niets bewaren of overboeken. Om middernacht verdwijnt alles wat nog op de rekening staat. De volgende ochtend krijg je opnieuw € 86.400, totdat de bank zonder waarschuwing besluit de rekening definitief te sluiten.

Die bankrekening staat voor de 86.400 seconden die een etmaal telt. Wat je vandaag niet gebruikt, krijg je morgen niet terug.

Het is een mooie vergelijking. Alleen klopt ze maar half.

Je krijgt iedere dag inderdaad 86.400 seconden, maar je kunt ze niet allemaal vrij besteden. Je moet slapen, eten, douchen, werken, reizen, herstellen en voor anderen zorgen. Een kind dat ’s nachts wakker wordt, vraagt geen toestemming om een deel van je tijd op te nemen. Een werkgever stort je vergadertijd niet terug als achteraf blijkt dat de bijeenkomst volkomen nutteloos was. En wanneer je ziek bent, kun je niet besluiten dat je die uren liever voor iets anders gebruikt.

Een deel van je tijd is noodzakelijk. Een deel heb je bewust toegezegd. Een ander deel is langzaam door mensen, verwachtingen en gewoontes in bezit genomen zonder dat je ooit expliciet hebt besloten het weg te geven.

Daar begint een veel interessantere rekensom.

Ze had letterlijk geen seconde voor zichzelf

Een vrouw met een hoge positie binnen een onderneming kwam bij mij voor coaching. Ik laat de details weg die haar herkenbaar zouden kunnen maken, maar haar verhaal zal voor veel leidinggevenden vertrouwd klinken.

Ze vertelde dat ze volledig werd geleefd.

Haar baan vroeg voortdurend aandacht. Thuis wachtten twee jonge kinderen, haar man en de hond. Ze wilde haar vrienden niet verwaarlozen en moest regelmatig naar de kapper om er representatief uit te blijven zien. Zelfs wanneer ze even niets deed, dacht ze aan alles wat ze nog moest doen.

“Ben, ik heb letterlijk geen seconde voor mezelf,” zei ze. “En ik kan het echt niet anders organiseren.”

Ik vroeg haar waar ze dan eigenlijk tijd voor zou willen hebben.

Het bleef oorverdovend stil.

Ze keek weg, dacht lang na en zei uiteindelijk: “Tja, dat weet ik eigenlijk niet. Maar ik heb er toch geen tijd voor.”

In die ene zin zat een groot deel van haar probleem. Ze verlangde naar tijd voor zichzelf, maar had nooit bepaald wat die tijd haar moest brengen. Ze wist precies wie er allemaal iets van haar nodig had, maar niet waar zij zelf ruimte voor wilde beschermen.

“Wie niet weet waarvoor hij tijd wil vrijmaken, heeft ook geen reden om iets anders te schrappen.” - Ben Steenstra

Zolang je niet weet wat je met je tijd wilt doen, wint bijna alles wat urgent klinkt. Een e-mail wint. Een vergadering wint. De kapper wint. Een verzoek van een collega wint. Een conflict thuis wint. Zelfs gedachteloos naar je telefoon grijpen wint, want ook dat vraagt minder richting dan bewust kiezen.

Hoeveel tijd is werkelijk van jou?

Uit Nederlands tijdsbestedingsonderzoek blijkt dat bijna de helft van een gemiddelde week opgaat aan slapen en persoonlijke verzorging. Ongeveer een kwart wordt besteed aan betaald werk, huishoudelijk werk en zorgtaken. Daarnaast is er vrije tijd, maar ook die bestaat niet automatisch uit uren waarover iemand volledig vrij beschikt. Sociale afspraken, reizen, herstel en gezinsverplichtingen lopen door verschillende categorieën heen. Het Sociaal en Cultureel Planbureau laat bovendien zien dat tijdsbesteding sterk verschilt tussen mannen, vrouwen, werkenden, ouders en mensen in andere levensfasen.

Een berekening waarin we doen alsof iedereen dagelijks een vast aantal vrij besteedbare seconden overhoudt, zegt daarom weinig. Een alleenstaande ondernemer zonder kinderen heeft een andere dag dan een moeder met twee jonge kinderen. Iemand die gezond is, beschikt anders over zijn tijd dan iemand die voor een ziek familielid zorgt.

Toch bestaat er binnen al die beperkingen bijna altijd een gebied waarin we meer invloed hebben dan we denken. Niet noodzakelijk op de hoeveelheid verplichtingen, maar wel op de manier waarop we ermee omgaan, welke verwachtingen we accepteren en hoeveel tijd we blijven geven aan patronen die ons niets opleveren.

Dat verschil werd zichtbaar toen ik mijn cliënt naar haar relatie vroeg.

Ook een conflict krijgt de tijd die je eraan blijft geven

Ik vroeg of ze van haar man hield.

“Ja, natuurlijk,” antwoordde ze direct.

“Hebben jullie het graag leuk samen?”

Ook dat beaamde ze zonder aarzeling.

“Hebben jullie vaak ruzie?”

Ze knikte. Soms wel twee keer per week. Daarna spraken ze regelmatig een avond of zelfs een hele dag nauwelijks met elkaar. Dat vrat energie, vertelde ze. Tijdens haar werk bleef het conflict door haar hoofd spoken en thuis voelde de spanning al voordat er iets werd gezegd.

“Kies je daarvoor of gebeurt het gewoon?” vroeg ik.

“Dat gebeurt gewoon.”

“En wat zou er gebeuren als je ervoor kiest om geen ruzie te maken? Punt. En als er toch een conflict ontstaat, direct besluit dat het niet de rest van je avond en de volgende dag krijgt?”

Haar ogen keken me eerst vol ongeloof aan. Langzaam werd haar blik zachter. Ik liet de stilte staan.

“Tja,” zei ze uiteindelijk. “Dat is dus ook een optie die ik heb. Ook dat is een manier waarop ik mijn tijd kan besteden.”

Daarmee bedoelde ik niet dat zij in haar eentje ieder meningsverschil kon voorkomen. Je bepaalt niet wat je partner zegt of doet. Je kunt wel besluiten of je het conflict blijft voeden, hoeveel uur je aan je gelijk wilt besteden en of een ruzie automatisch betekent dat je elkaar de volgende dag nog steeds negeert.

Onderzoek onder getrouwde stellen laat zien dat conflicten niet alleen tijdens het gesprek doorwerken. Partners kunnen er uren later nog over piekeren en ook lichamelijk stress blijven ervaren. In een onderzoek onder 107 echtparen hingen een bevredigende relatie en meer spreken vanuit “wij” samen met minder gepieker na een conflict, meer ervaren verbondenheid en gunstigere lichamelijke reacties. De onderzoekers spreken daarom niet alleen over wat er tijdens een ruzie gebeurt, maar ook over de emotionele en relationele nasleep ervan.

Een ruzie van twintig minuten kan zo een hele avond, een slechte nacht en een deel van de volgende werkdag in beslag nemen. Het conflict kost dan geen twintig minuten, maar misschien wel twintigduizend seconden.

Ook dat is tijdsbesteding.

Als je niet weet wat je wilt, voelt alles noodzakelijk

Mijn cliënt werd voor een belangrijk deel werkelijk geleefd. Twee jonge kinderen vragen nu eenmaal tijd. Een verantwoordelijke functie laat zich niet altijd binnen kantooruren opsluiten. Een hond moet naar buiten en een relatie vraagt aandacht.

Maar niet alles op haar lijst was even onvermijdelijk.

Een deel bestond uit verwachtingen waarvan ze nooit meer onderzocht of ze die nog wilde naleven. Een deel kwam voort uit het beeld waaraan ze als succesvolle vrouw, partner, moeder en vriendin dacht te moeten voldoen. Een ander deel verdween in conflicten en gepieker die volgens haar “gewoon gebeurden”.

Het woord moeten is verraderlijk. Zodra je zegt dat iets moet, hoef je niet meer te onderzoeken wie de regel heeft bedacht, wat er gebeurt als je ervan afwijkt en of de prijs nog in verhouding staat tot de opbrengst.

Daarom begint bewust omgaan met tijd bij richting. Waar wil je tijd voor beschermen? Een betere relatie? Rust? Gezondheid? Een eigen bedrijf? Een boek dat al jaren in je hoofd zit? Een gesprek met iemand die je mist? Of simpelweg een uur waarin niemand iets van je nodig heeft?

Zingeving ontstaat wanneer je weet wat werkelijk belangrijk voor je is. Zonder die richting wordt je agenda vooral gevuld door de prioriteiten van anderen.

Onderzoek ondersteunt dat tijd niet alleen in hoeveelheid, maar ook in betekenis van belang is. In een longitudinaal onderzoek onder ongeveer duizend afgestudeerden waren mensen die tijd boven geld waardeerden een jaar later gemiddeld gelukkiger. Ze kozen vaker voor activiteiten die zij intrinsiek waardevol vonden. Het verband bleef bestaan nadat onder andere het eerdere geluksniveau, inkomen en materialisme waren meegenomen. Bekijk het onderzoek naar tijd, keuzes en welzijn.

Een ander onderzoek onder 6.271 deelnemers uit de Verenigde Staten, Canada, Denemarken en Nederland vond dat mensen die geld uitgaven aan tijdsbesparende diensten gemiddeld een hogere levenstevredenheid rapporteerden. In het experimentele deel voelden werkende volwassenen zich gelukkiger nadat zij geld aan tijdsbesparing hadden besteed dan na een materiële aankoop. Het onderzoek beschrijft dit als het kopen van tijd.

Dat betekent niet dat iedereen onmiddellijk een schoonmaker, hondenuitlater of personal assistant moet inhuren. Het laat wel zien dat tijdsdruk niet vanzelf verdwijnt wanneer je meer verdient, harder werkt of efficiënter wordt. Soms gebruiken we onze groeiende mogelijkheden om nog meer verplichtingen aan te gaan.

Tijd voor jezelf is geen leeg vak in je agenda

“Tijd voor mezelf” klinkt aantrekkelijk, maar blijft leeg zolang je niet weet wat je ermee wilt.

Als mijn cliënt twee uur per week had vrijgemaakt zonder te weten waarvoor, was de kans groot dat haar werk, telefoon of gezin die ruimte binnen enkele dagen opnieuw had ingenomen. Een leeg vak in je agenda verdedigt zichzelf niet.

Daarom is rust op zichzelf niet nutteloos. Een uur op een luchtbed dobberen kan waardevoller zijn dan een uur efficiënt e-mails beantwoorden. Nietsdoen kan herstel betekenen. Een gesprek met je partner kan meer waarde hebben dan een afgeronde takenlijst. De waarde van tijd wordt niet uitsluitend bepaald door hoeveel je erin produceert.

Dat geldt ook voor relaties. Langdurig onderzoek laat zien dat diepgaande sociale contacten sterk samenhangen met gezondheid, geluk en langer leven. Wie bewuster met tijd wil omgaan, hoeft daarom niet automatisch meer alleen te zijn. Het kan juist betekenen dat je meer ruimte maakt voor de relaties die werkelijk bijdragen aan gelukkig en gezond ouder worden.

Blijdschap en een betekenisvol leven zijn bovendien niet hetzelfde. Je kunt een dag vol prettige prikkels hebben en je ’s avonds toch leeg voelen. Je kunt ook een moeilijke dag hebben die achteraf bijzonder waardevol blijkt. Dat verschil werk ik verder uit in het verschil tussen blij zijn en echt gelukkig zijn.

Bewust omgaan met tijd betekent daarom niet dat iedere seconde nuttig, productief of plezierig moet zijn. Dan verander je je leven in een nieuw optimalisatieproject en word je alsnog geleefd, deze keer door je eigen planning.

Hoe krijg je een deel van je tijd terug?

Begin niet met een nieuwe agenda-app. Kijk eerst naar je huidige agenda alsof die van iemand anders is.

Stel jezelf vervolgens vijf vragen:

1. Welke tijd is werkelijk noodzakelijk voor werk, zorg, slaap en herstel?

2. Aan welke verwachtingen voldoe ik zonder nog te weten waarom?

3. Welke terugkerende conflicten, zorgen en irritaties krijgen steeds opnieuw uren van mijn leven?

4. Waar zou ik daadwerkelijk tijd voor willen beschermen als ik iedere week twee uur terugkreeg?

5. Wat ben ik bereid niet meer te doen om die tijd ook werkelijk vrij te maken?

Vooral die laatste vraag doet ertoe. Iedereen wil meer tijd, maar bijna niemand wil iets laten vallen. Zonder iets te beëindigen, te begrenzen, uit te besteden of minder belangrijk te maken, blijft “tijd voor mezelf” meestal een voornemen.

Mijn cliënt hoefde haar baan niet onmiddellijk op te zeggen, haar hond weg te doen of haar vrienden niet meer te zien. Ze moest eerst erkennen dat haar agenda niet uitsluitend het gevolg was van wat haar overkwam. Haar eigen keuzes, overtuigingen, conflicten en onuitgesproken regels stonden er ook in.

Je krijgt iedere ochtend 86.400 nieuwe seconden. Een groot deel daarvan is al nodig of toegezegd. Een ander deel geef je bewust aan mensen die belangrijk voor je zijn. Maar er verdwijnen ook seconden naar verwachtingen en patronen die je nooit werkelijk hebt gekozen.

Daar mag je opnieuw naar kijken.

“Je agenda is niet alleen een planning van je tijd. Het is een voorlopige versie van je leven.” - Ben Steenstra

Over de auteur

Ben Steenstra is ondernemer, executive coach, auteur en AI-sparringpartner. Hij helpt ondernemers en leiders helderheid te krijgen over hun onderneming, leiderschap en persoonlijke leven. Lees meer over Ben Steenstra of voer zelf een gesprek met AI Ben.