HET VERSCHIL TUSSEN ACCEPTEREN EN TOLEREREN

Het verschil leren tussen tolerantie en acceptatie kan levensveranderend zijn. Niet omdat acceptatie ineens alles makkelijk maakt, maar omdat het je relatie verandert met dat wat je niet direct kunt veranderen.

Wanneer je iets alleen tolereert, is een deel van jou er nog steeds tegen aan het vechten. Je gedraagt je misschien rustig. Je blijft functioneren. Je overtuigt jezelf misschien zelfs dat het allemaal wel gaat. Maar onder de oppervlakte is er nog steeds weerstand.

Acceptatie gaat een laag dieper. Het betekent niet dat je alles leuk vindt, overal mee instemt of alles maar toestaat. Het betekent dat je stopt met energie verspillen aan de eis dat de werkelijkheid anders moet zijn voordat jij verder kunt.

Dat is belangrijk, omdat veel stress niet alleen ontstaat door wat ons overkomt. Stress ontstaat ook door het eindeloze innerlijke gevecht met wat al gebeurd is, wat niet veranderd kan worden of wat andere mensen weigeren te zien. Hoe meer we leren om de werkelijkheid te accepteren zoals die is, hoe meer energie we overhouden om te kiezen wat onze reactie moet zijn. In die zin kan acceptatie ons helpen om meer bevrijd van stress, angst en onnodige innerlijke strijd te leven.

Tolerantie is wat je doet wanneer je nog steeds hoopt dat de werkelijkheid anders wordt. Acceptatie begint wanneer je stopt met vechten tegen wat al waar is en begint te kiezen hoe je ermee omgaat. Ben Steenstra

Het verschil tussen tolerantie en acceptatie

Als klein jongetje moest ik vaak met mijn moeder mee boodschappen doen. Ik wist nooit naar welke winkel we gingen, hoe lang het zou duren of wanneer ik eindelijk weer thuis zou zijn. Dus vroeg ik waarschijnlijk om de paar minuten hoelang we nog onderweg zouden zijn.

Ik liep niet mee omdat ik het gezellig vond. Ik wilde thuis zijn, op de grond, verder bouwen met mijn Lego. Van buitenaf zou je kunnen zeggen dat ik accepteerde dat ik mee moest.

Maar dat was niet zo.

Ik tolereerde het.

En maar net.

Dat kleine voorbeeld uit mijn jeugd legt het verschil eigenlijk nog steeds goed uit. Acceptatie heeft een vorm van innerlijke rust. Het stelt niet iedere minuut opnieuw dezelfde vraag. Tolerantie kan er aan de buitenkant kalm uitzien, maar vanbinnen is er nog steeds een klein protest gaande. Je verdraagt de situatie, maar je hebt er geen vrede mee.

Als ik iedere maandagavond rond acht uur de vuilniszakken buiten moet zetten, kan ik besluiten om daar elke week opnieuw over te klagen. Ik kan er een terugkerend drama van maken en me afvragen waarom ik het moet doen, waarom niemand anders het doet en waarom het altijd precies op dat moment moet.

Of ik kan beseffen dat die klacht niets verandert. Het verpest alleen mijn eigen stemming. Misschien vind ik de taak nog steeds niet geweldig, maar ik accepteer dat het moet gebeuren.

De vuilniszakken gaan naar buiten.

De deur gaat weer dicht.

Het leven gaat verder.

Tolerantie vs acceptatie: een duidelijk verschil

Tolerantie betekent:

• Je verdraagt iets terwijl een deel van jou zich er nog steeds tegen verzet.

• Je blijft rustig aan de buitenkant, maar vanbinnen is er spanning.

• Je hoopt dat de situatie, persoon of het gevoel verandert.

• Je verbruikt energie om irritatie, teleurstelling of frustratie te beheersen.

• Je kunt langzaam wrok opbouwen als de situatie te lang doorgaat.

• Je denkt vaak: “Ik moet dit maar verdragen.”

Acceptatie betekent:

• Je erkent de werkelijkheid zoals die is.

• Je stopt met vechten tegen wat op dit moment niet veranderd kan worden.

• Je hoeft het niet leuk te vinden, goed te keuren of ermee eens te zijn.

• Je creëert innerlijke ruimte om je reactie te kiezen.

• Je kunt nog steeds grenzen stellen, iets veranderen of weglopen.

• Je denkt vaker: “Dit is wat er is. Wat doe ik nu?”

Dat laatste onderscheid is essentieel. Acceptatie is geen passiviteit. Het is geen zwakte. Het is geen spirituele overgave die wordt verkocht als wijsheid. Acceptatie betekent simpelweg dat je stopt met ruzie maken met het startpunt, zodat je eindelijk eerlijk kunt reageren op wat er werkelijk is.

Hoe acceptatie werkt

Wanneer ik ’s ochtends mijn voordeur uitstap, staat daar een kleine heg waar ik langs moet. Ik heb die heg zelf geplant. In de winter kleurt hij rood en in de lente wordt hij weer groen. Ik zie hem, maar hij stoort me niet.

Hij is niet irritant. Niet spannend. Niet overweldigend. Geen probleem dat opgelost moet worden.

Het is gewoon een heg.

Dat komt dicht in de buurt van volledige acceptatie. De heg mag een heg zijn. Hij hoeft zich niet aan mij uit te leggen, sneller te groeien, er anders uit te zien of uit mijn weg te gaan. Ik zie hem, ik loop erlangs en ik ga verder met mijn dag.

Acceptatie voelt vaak zo. Niet dramatisch. Niet geforceerd. Niet spiritueel op een theatrale manier. Gewoon helder.

Dit is er.

Dit is echt.

Ik hoef er niet iedere keer tegen te vechten als ik het tegenkom.

Hoe tolerantie werkt

Een paar minuten later stap ik in mijn auto. Het duurt ongeveer vier minuten voordat ik de snelweg bereik. De weg naar de snelweg heeft een snelheidslimiet en af en toe rijdt er iemand voor me die zo langzaam rijdt dat het bijna pijnlijk wordt.

Niet gevaarlijk.

Niet illegaal.

Gewoon langzaam genoeg om mij te irriteren.

Die irritatie is vreemd als je er eerlijk naar kijkt, want die twee minuten verpesten mijn leven natuurlijk niet. Toch gelooft iets in mij dat die ander zou moeten begrijpen dat ik ergens moet zijn. Die persoon zou iets sneller moeten rijden. Hij of zij zou het belang van mijn schema moeten voelen, bij voorkeur net voordat ik daarna alsnog een uur in de file sta.

Natuurlijk weet ik dat schelden, toeteren of agressief bumperkleven geen zin heeft. Dus zet ik de radio wat harder en zing ik mee.

Dat is tolerantie.

Ik accepteer de situatie niet echt. Ik beheers mijn irritatie. Dat is al beter dan ernaar handelen, maar vanbinnen is er nog steeds weerstand. Ik vertel de werkelijkheid nog steeds dat zij anders had moeten zijn.

Jezelf tolereren is niet hetzelfde als jezelf accepteren

Het wordt veel moeilijker wanneer het niet gaat over verkeer, vuilniszakken of boodschappen doen, maar over jezelf.

Je kunt je gezicht tolereren, maar het niet accepteren. Je kunt je lichaam tolereren, maar nog steeds iedere dag wensen dat het anders was. Je kunt je verleden tolereren, maar diep vanbinnen blijven geloven dat je leven beter was geweest als dat ene niet was gebeurd. Je kunt je gevoeligheid, twijfels, fouten of beperkingen tolereren, terwijl je nog steeds de gedachte meedraagt dat je pas echt waardevol zou zijn als je anders was.

Die vorm van tolerantie kan heel functioneel lijken. Je doet je werk, je lacht, je gaat door en je zegt de juiste dingen. Maar daaronder blijft een klein tijdbommetje tikken.

Eén opmerking.

Eén mislukking.

Eén afwijzing.

Eén trage automobilist op weg naar de snelweg.

En ineens raakt het al die delen van jezelf die je nooit echt hebt geaccepteerd.

Zelftolerantie zegt: ik kan met mezelf leven, zolang niemand te hard aan de wond komt. Zelfacceptatie zegt: dit ben ik, inclusief de delen die ik niet gekozen heb, de delen waar ik nog mee worstel en de delen die ik nog leer begrijpen.

Dat betekent niet dat je stopt met groeien. Het betekent dat je groei niet langer bouwt op zelfafwijzing.

Nick Vujicic en de kracht van zelfacceptatie

Een krachtig voorbeeld van zelfacceptatie is Nick Vujicic, die zonder armen en benen werd geboren en later wereldwijd bekend werd als spreker, auteur en inspiratiebron voor miljoenen mensen.

Zijn verhaal is hier belangrijk omdat het laat zien dat acceptatie niet hetzelfde is als doen alsof het leven makkelijk is. Het is geen ontkenning van pijn, beperking, frustratie of verdriet. Acceptatie is het moment waarop iemand stopt zijn hele leven te definiëren door wat ontbreekt en begint te ontdekken wat er nog wél mogelijk is.

Nick Vujicic werd niet inspirerend omdat zijn leven geen moeilijkheden kende. Hij werd inspirerend omdat hij een manier vond om te leven, lief te hebben, te spreken, te werken en bij te dragen zonder zichzelf te reduceren tot zijn fysieke beperkingen.

Daarom is zijn verhaal zo’n sterk voorbeeld van eigenwaarde, acceptatie en veerkracht. Eigenwaarde betekent niet dat alles in je leven makkelijk, eerlijk of ideaal is. Het betekent dat jouw waarde niet wordt opgeheven door je beperkingen.

https://www.youtube.com/watch?v=tJnJ_fTYofQ&t=1s

Iedereen wordt geboren met een set kaarten. Sommige mensen krijgen kaarten die makkelijker lijken om mee te spelen. Anderen krijgen een hand die diep oneerlijk voelt. Maar het leven gaat niet alleen over de kaarten die je krijgt. Het gaat ook over hoe je leert spelen met wat er voor je ligt.

Acceptatie begint wanneer je stopt met al je energie steken in het verlangen naar andere kaarten en begint te vragen wat je nog kunt doen met de kaarten die je hebt.

Acceptatie betekent niet dat je iets goedkeurt

Een van de grootste misverstanden over acceptatie is dat mensen het verwarren met goedkeuring. Ze denken dat als je iets accepteert, je zegt dat het goed is.

Maar dat is niet wat acceptatie betekent.

Je kunt accepteren dat iets is gebeurd zonder te zeggen dat het had moeten gebeuren. Je kunt accepteren dat iemand je heeft teleurgesteld zonder zijn of haar gedrag goed te keuren. Je kunt je verleden accepteren zonder te doen alsof het geen pijn deed. Je kunt je beperkingen accepteren zonder op te geven in je groei.

Acceptatie is contact met de werkelijkheid. Het is het tegenovergestelde van je leven verspillen aan ruzie met wat al waar is.

Als het regent, betekent acceptatie niet dat je regen geweldig vindt. Het betekent dat je een paraplu pakt in plaats van tegen de lucht te schreeuwen. Als iemand je pijn heeft gedaan, betekent acceptatie niet dat je het goedpraat. Het betekent dat je stopt met wachten tot het verleden anders wordt voordat jij jezelf toestaat om verder te gaan.

Daarom kan acceptatie zo bevrijdend zijn.

Het geeft je energie terug.

De donkere kant van te veel tolerantie

Er is ook een donkere kant. Want hoewel het leven lichter wordt wanneer je jezelf leert accepteren en meer van anderen kunt verdragen, kan te veel tolerantie gevaarlijk worden.

We hebben allemaal normen en waarden. Sommige mensen zijn zich daar heel bewust van. Anderen ontdekken ze pas wanneer iemand over een grens gaat. Die waarden werken als een innerlijk kompas. Ze helpen je voelen wanneer iets acceptabel is, wanneer iets ongemakkelijk wordt en wanneer iets te ver gaat.

Wanneer dat kompas onduidelijk of uit balans is, kunnen andere mensen je leven gaan vormen op manieren die niet goed voor je zijn. Soms doen ze dat bewust. Vaak gebeurt het simpelweg omdat jij het te lang toestaat.

Je tolereert één opmerking. Dan nog één. Je tolereert dat iemand te laat komt, kleinerend doet, dominant is, slordig met je omgaat of respectloos reageert. Je zegt tegen jezelf dat het wel meevalt. Je probeert begripvol te zijn. Je probeert flexibel te blijven. Je wilt geen gedoe maken.

Voordat je het weet, weet je niet meer of je tolerant bent, accepterend bent of jezelf langzaam in de steek laat.

Dat gebeurt omdat je niet of te laat je grenzen aangeeft. Je tolerantie wordt dan een uitnodiging voor anderen om lijnen te blijven overschrijden die jij nooit helder hebt gemarkeerd.

Gezonde acceptatie heeft nog steeds grenzen

Gezonde acceptatie betekent niet dat je eindeloos geduldig moet worden met ongezond gedrag. Het betekent niet dat je mensen jou laat gebruiken, kwetsen of misbruik laat maken van je vriendelijkheid. Het betekent ook niet dat je zelfrespect vervangt door spiritueel klinkende passiviteit.

Je kunt de werkelijkheid accepteren en nog steeds nee zeggen. Je kunt iemand accepteren zoals hij of zij is en toch besluiten dat die persoon geen onbeperkte toegang tot jouw leven krijgt. Je kunt accepteren dat iemand misschien nooit verandert en toch afstand kiezen. Je kunt je eigen pijn accepteren en toch hulp zoeken.

Sterker nog, echte acceptatie maakt grenzen vaak juist helderder. Wanneer je stopt met ontkennen wat er gebeurt, kun je eindelijk eerlijk reageren. Je hoeft niet alles meer weg te verklaren. Je hoeft niet meer te doen alsof. Je kunt zeggen: dit is wat ik zie, dit is wat het met mij doet en hier ligt mijn grens.

Dat is geen intolerantie.

Dat is zelfrespect.

Hoe je acceptatie oefent zonder jezelf kwijt te raken

Als je acceptatie wilt oefenen, begin dan klein. Begin niet meteen met de diepste wond, de grootste spijt of de meest ingewikkelde relatie in je leven. Begin met dagelijkse weerstand: het weer, verkeer, wachten, lawaai, de timing van andere mensen, je eigen vermoeidheid, een kleine fout of een plan dat verandert.

Vraag jezelf daarna eerlijk af of je de situatie tolereert of accepteert. Als je iets tolereert, voel je vaak nog spanning in je lichaam. Je blijft dezelfde klacht in je hoofd herhalen. Je lijkt rustig, maar vanbinnen ben je nog steeds aan het vechten.

Als je iets accepteert, ontstaat er meer ruimte. Je had misschien liever iets anders gewild, maar je verspilt geen energie meer aan de eis dat dit moment niet dit moment zou mogen zijn.

Van daaruit kun je langzaam naar grotere dingen bewegen. Welk deel van jezelf tolereer je alleen maar? Tegen welk deel van je verleden vecht je nog steeds? Welke situatie in je leven verdraag je, maar accepteer je niet eerlijk? En waar noem je iets acceptatie, terwijl het eigenlijk angst is om een grens te stellen?

Deze vragen zijn niet altijd comfortabel, maar ze zijn wel nuttig. En wanneer grenzen moeilijk zijn, kan een coachinggesprek waardevolle ondersteuning bieden bij het effectief stellen van deze grenzen, zeker wanneer je gewend bent om te veel te tolereren, te lang te zwijgen of jezelf pas serieus te nemen wanneer het eigenlijk al te laat is.

Tot slot

Tolerantie en acceptatie liggen dicht bij elkaar, maar ze zijn niet hetzelfde.

Tolerantie kan een tijdje nuttig zijn. Soms heb je het nodig om kalm te blijven, onnodig conflict te vermijden of door een situatie heen te komen die het gevecht niet waard is. Maar als tolerantie je manier van leven wordt, kan het je langzaam leegtrekken. Het kan je veranderen in iemand die aan de buitenkant glimlacht, terwijl er vanbinnen voortdurend strijd is.

Acceptatie is anders. Acceptatie geeft je energie terug, omdat het je helpt te stoppen met vechten tegen het onveranderlijke, terwijl je nog steeds verantwoordelijkheid neemt voor wat je daarna kunt doen. Het vraagt je om de werkelijkheid helder te zien, zonder te doen alsof alles goed, eerlijk of acceptabel is.

Maar verwar acceptatie nooit met grenzeloosheid. Je kunt de werkelijkheid accepteren zonder jezelf eraan over te leveren. Je kunt anderen accepteren zonder alles toe te staan. Je kunt jezelf accepteren zonder je groei op te geven.

Dat is het echte verschil.

Tolerantie helpt je het leven te verdragen.

Acceptatie helpt je het leven te leven.